Abaza Hasan

Abaza Hasan
  • Görev : Osmanlı dönemi isyancı lider
  • Ölüm : 1659 - Halep, Suriye

Osmanlı Devleti tarihinde en büyük Celali isyanını çıkaran asi reisi olarak karşımıza çıkan Abaza Hasan, bir dönem Silahtar Bölüğü’ne mensup kapıkulu süvarilerindendi. Özellikle Kara Haydaroğlu İsyanı’nın bastırmasındaki üstün başarısından dolayı dikkatleri üzerine çeken Abaza Hasan, 1648’de Yeni il Türkmen voyvodalığına tayin edildi. Bu durum diğer ocak ağalarının kıskançlığına yol açtığından dolayı görevden azledildi. İktidara hakim olan ocak ağaları onu ortadan kaldırmaya teşebbüs edince, çevresine büyük bir kalabalık toplayarak isyan etti, İzmit'i geçip yol kesmeye ve baskınlar yapmaya başladı; bu arada Kastamonu'yu yağmaladı. Dönemin şeyhülislamının verdiği fetva üzerine İşpir Mustafa Paşa, Abaza Hasan’ın üzerine gönderilmesine karar verildi, ancak İşpir Paşa bu görevi kabul etmekte tereddüt edince görevinden azledildi. Bu durum da onu Abaza Hasan ile işbirliği yapmaya sevk etti. Abaza Hasan ve İşpir Paşa işbirliği Aksaray civarında Katırcıoğlu Mehmed Paşa’yı yenmeyi bildi.

Edinilen başarının ardından halktan zorla vergi toplamaya kalkışan Abaza Hasa, Osmanlı hükümetinin içinde bulunduğu kargaşadan faydalanarak isteklerini kabul ettirdiler. Buna göre Abaza'ya Türkmen ağalığı, İpşir Paşa'ya da Halep beylerbeyliği verildi. Mustafa Paşa 1654'te sadarete tayin edilince yanında Abaza Hasan ve binlerce sipahi olduğu halde istanbul'a geldi. Ancak, sebep olduğu hadiselerden dolayı bu makamda altı ay kadar kalabildi, çok geçmeden de idam edildi. Bu durum karşısında Abaza da önce Türkmen voyvodalığına, bir müddet sonra da Diyarbekir valiliğine tayin edilerek İstanbul'dan uzaklaştırıldı. Bozulan Osmanlı otoritesinin tekrardan toparlanabilmesi adına Köprülü Mehmed Paşa sadarete getirildi, bu dönemde Köprülü çok sayıda kişiyi öldürmek zorunda kaldı. Abaza Hasan’ı da Halep valiliğine tayin etti daha sonra da Erdel Seferi’ne çağırdı, ancak Abaza Hasan bunu dikkate almadı ve padişahtan Köprülü’nün azledilmesini istedi. Devlet kuvvetleri Macaristan’da mücadele ederken, Anadolu’da büyük bir Celali isyanı başladı. Abaza Ilgın’da Anadolu Serdarı Murtaza Paşa emrindeki birlikleri mağlup etti ve kış mevsiminden dolayı Halep’e çekildi. Bir komplo neticesinde başta kendisi olmak üzere maiyetindeki vezirlerle birlikte Halep’te katledildiği isyan bastırıldıktan sonra Anadolu’da eşkıya ve silah aramasın yapılmış, birçok suçlu yakalandığı gibi 80.000 tüfek de müsadere edilmiştir.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar ve resimlerle tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Kaynak gösterilmek suretiyle yapılan kısa alıntılar dışında içeriklerin tamamı kopyalanamaz ve çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Mücteba Ilgürel, Abaza Hasan, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedi, 1988, cilt.1, sf.10-11

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun