Abaza Mehmed Paşa

  • Görev : Erzurum beylerbeyi, Genç Osman'ın öldürülmesi üzerine yeniçerilere savaş açan kişi
  • Ölüm : Ağustos 1634

Genç Osman’ın kanını dava edinerek isyan etmesiyle tarihe geçen Erzurum beylerbeyi Abaza Mehmed Paşa, Asi Halep Valisi Canbuldoğlu’nun hazinedarı iken onun yenilgiye uğraması sırasında yakalandı, ancak yeniçeri ağası Halil Ağa’nın aracılığıyla bağışlandı. Halil Ağa kaptan-ı derya olduğunda ona da derya beyliği verildi ve bir süre sonra Maraş, ardından da Erzurum beylerbeyi oldu. Sultan II. Osman’ın yeniçeriler tarafından öldürülmesi üzerine yeniçerileri "padişah katili" ilan etti ve yeniçerilerin imha etmek üzere çevresinde topladığı sekbanlarla Erzurum’da yeniçerilere karşı harekete geçti. İstanbul’da yeniçerilere karşı oluşan rahatsızlıktan dolayı oluşan huzursuzluğu fırsat bilen Abaza Mehmed Paşa, bir yandan sancaklara kendi adamlarını tayin ederken bir yandan da halktan vergi toplamaya başladı. Çeşitli çevrelerce desteklenmesi üzerine kısa sürede yaklaşık 30.000 kişiyi toplamayı başardı ve ele geçirdiği yeniçeri, topçu, cebeci, acemi oğlanları gibi ocak mensuplarını öldürttü.

İlerleyişe devam eden Abaza Mehmed Paşa, Şebinkarahisar ve Sivas’ı ele geçirdi. Daha sonra da Ankara üzerine yürüdü ve başarılı olarak şehri kuşattı, ancak IV. Murad’ın tahta çıkarılmasının ardından Sadrazam Hafız Paşa kumandasında üzerine gönderilen kuvvetlere Kayseri Karasu mevkiinde mağlup oldu. Bu yenilgiyle büyük yara alan Abaza Mehmed Paşa Erzurum’a dönerek kaleye kapanmak zorunda kaldı. Mevsimsel zorluklar nedeniyle kendisiyle anlaşma yoluna gidildiyse de o yeniçeri düşmanlığından vazgeçmedi. 1626 yılında Ahıska Seferi nedeniyle kendisinden yardım istendiği halde, bunu tuzak zannederek ani bir çıkışla Ahıska’ya giden yeniçerilere saldırdı. Bunun üzerine İran üzerine ilerleyen Sadrazam Halil Paşa yön değiştirerek, Erzurum’a yürüdü, ancak kışın çetin geçmesinden dolayı geri dönmek zorunda kaldı. Yeni sadrazam Hüsrev Paşa’nın 1628’de düzenlediği sefer sonunda teslim olan Abaza Mehmed Paşa, IV. Murad tarafından affedilerek, Bosna valiliğine tayin edildi. Sonraki süreçlerde Eflak ve Boğdan voyvodalıklarıyla Dobruca Tatarları’ndan yardım alarak Lehistan’a akınlar düzenlendi. Ancak tekrar isyan etmek gibi bir niyeti olduğu dedikoduları üzerine idam edildi.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar ve resimlerle tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Kaynak gösterilmek suretiyle yapılan kısa alıntılar dışında içeriklerin tamamı kopyalanamaz ve çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Mücteba İlgürel, Abaza Paşa, Türkiye Diyanet Vakfı Ansiklopedisi, 1988, cilt.1 sf.11-12

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun