Babai isyanı neden çıktı?

Selahattin DÖĞÜŞ cevapladı

Babai isyanı neden çıktı?

II. Gıyaseddin Dönemi Selçuklu Devleti siyasi, idari ve askeri açılardan başarısız bir dönemdir. Çıkarcı vezir Sadeddin Köpek de Anadolu’da kendi çıkarları doğrultusunda yönetim üzerinde baskı uyguluyor,  iktisadi anlamda halka zulmediliyordu. Anadolu’da göçebe ve yarı göçebe halde yaşayan Türkmenlerin zorunlu göç ve iskâna tabi tutulması da halkın idareye karşı hoşnutsuzluğunu arttırıyordu. Bu ve benzeri olumsuzlukları fırsat bilen Moğol istilasının Anadolu’da sebep olduğu karışıklıklar, Selçukluya rakip Türk hanedanlarının propagandaları, komşu devletlerin halkı yönetime karşı kışkırtmaları olayın siyasi ve dış faktörleridir. Ayrıca devletin gelir dağılımı da adaletsiz idi. Anadolu’yu vatan yapan asli unsur olan Türkmenler idareden uzaklaştırıldığı gibi ekonomik anlamda ihmal edilmişlerdi. Bunun yanında bu siyasi isyanı tetikleyen önemli sebeplerden biri de halkın dini ve tasavvufi yapısı ile İran bürokrasisinin hakim olduğu sarayın dini ve kültürel anlayışı arasındaki uzlaşmazlık ve anlaşmazlıklardır. Anadolu’ya Orta Asya ve Horasan’dan gelen Türkmen şeyh ve dervişlerin telkin ettiği din anlayışında batıni ve Şamanist unsurlar önemli yer kaplar. Bütün bunlar halkı isyana hazırlayan belli başlı sebeplerdir. Baba İlyas ve Baba İshak gibi önemli Türkmen şeyhlerinin halkı Selçuklu yönetimine karşı isyana teşvik etmesiyle Suriye Türkmenlerinin başlattığı isyan Adıyaman ve Maraş’tan başlayarak Orta Anadolu’ya yayılmıştır. Böylece isyanın sebepleri arasında dini, tasavvufi, sosyal, siyasi ve iktisadi çok sebepler yatmaktadır.  1240 yılında Kırşehir’de Malya ovasında zorla bastırılan bu isyan sonucunda gücü zayıflayan Selçuklu ordusu, 3 yıl Sonra Kösedağ’da Moğol ordusu karşısına çıkmadan mağlubiyeti kabul etmişti. II. G. Keyhüsrev ise Konya’yı tek ederek yazlık sarayına çekilmişti.  

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. İzin alınmadan, kaynak gösterilerek dahi iktibas edilemez.
Cevaplayan Hakkında
Selahattin DÖĞÜŞ

Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi'nde Osmanlı sosyal tarihi üzerine çalışmalar sürdüren Selahattin Döğüş profesör doktor olarak öğretim üyeliği yapmaktadır.

KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun